پاسخ : معرفی کنید
به نظرم یک سری از کتابها هستن که خوندنشون بر هر زیستشناسی واجبه؛ در حقیقت شما اگر زیستشناسی باشید که درگیر فلسفهی زیستشناسی و زیستشناسی نظری نمیشه، یکی از زیباترین و هیجانانگیزترین ابعاد زیستشناسی رو از دست دادین. توی این پست سه تا از بهترین و محوریترین کتابهایی رو که اغلب در زمینهی توضیح و تشریح برخی چالشهای نظری زیستشناسی نوشته شده معرفی میکنم. از دست ندید که فوقالعادهان :)
[بعداً به این لیست چند تا کتاب پیشنهادی دیگه هم اضافه خواهم کرد]
The Selfish Gene
[Richard Dawkins]
[1976]
شاید معروفترین و -دوشادوش
فنوتیپ گسترشیافته[nb]The Extended Phenotype[/nb]- آکادمیکترین کتاب ریچارد داوکینز. محوریترین پیام کتاب، معرفی کردن ژن به عنوان سطحیه که انتخاب طبیعی در اون سطح عمل میکنه؛ بر سر سطح اصلی عمل کردن انتخاب طبیعی هنوز هم مناقشات فراوانی وجود داره و خیلیها، کتاب
ژن خودخواه رو به عنوان رسالهی محوری طرفداران نظریهی ژنمحور برای انتخاب طبیعی میدونن. اصطلاحاتی مانند «همانندساز»[nb]Replicator[/nb]، جانداران به مثابه «ماشین» و... اصطلاحاتی هستن که از زمان مطرح شدن برای اولین بار در این کتاب، تبدیل به کلیدواژههای ثابت در مناقشات بر سر سطح عمل انتخاب طبیعی شدن. داوکینز در این کتاب مطرح میکنه که ارگانیسمها، چه در سطح فردی و چه گروهی، تنها ماشینهایی (یا روباتهایی) کنترلشونده توسط ژنها هستند؛ انتخاب طبیعی بر اساس فنوتیپ این ماشینها، جهشها یا مودیفیکاسیونهایی رو انتخاب میکنه که بقابپذیرترین و شایستهترین ماشینها رو به وجود آوردن، و از این طریق، ژنهای مسئول این تغییرات، انتخاب و زیاد میشن. این کتاب همچنین رفتارهای فداکارانهای رو که در طبیعت بین جانداران یک گونه دیده میشه، بر اساس تئوری معروف همیلتون، توسط ضریب خویشاوندی بین این افراد توجیه میکنه؛ در حقیقت، در سطح ژنها شما تنها رقابت و خودخواهی میبینید؛ هر چند که بروز فنوتیپی این پدیده، به صورت یک رفتار فداکارانه باشه. در این کتاب، داوکینز برای نخستین بار مفهوم
میم[nb]Meme[/nb] رو هم معرفی میکنه؛ هر چند تعریف کاملترین از میم رو در کتاب
فنوتیپ گسترشیافته ارائه میکنه:
[quote author= صفحهی ۱۰۹]
A meme should be regarded as a unit of information residing in a brain...It has a definite structure, realized in whatever physical medium the brain uses for storing information...The phenotypic effects...are the the outward and visible (audible, etc.) manifestations of the memes within the brain. They [the phenotypic effects] may be perceived by the sense organs of other individuals and may so imprint themselves on the brains of the receiving individuals that a copy (not necessarily exact) of the original meme is graven in the receiving brain
[/quote]
Darwin's Dangerous Idea
[Daniel C. Dennett]
[1995]
این کتاب که فینالیست جایزهی پولیتزر سال ۱۹۹۶ شد، اساساً به تشریح برخی پیامدهای تعمق در نظریهی تکامل داروین میپردازه؛ به ویژه به پیامدهای نظری و فلسفی. تکیهی کتاب به ویژه روی «کور» بودن فرایند انتخاب طبیعی، و برگشتناپذیر بودن عواقب پذیرش این مسئلهست که یک سازه[nb]Design[/nb] میتونه بینیاز از یک مهندس/سازنده[nb]Designer[/nb] باشه. دنت به ویژه در این کتاب بر روی الگوریتمی بودن فرایندهای تکاملی تأکید داره و بخش بزرگی از کتاب رو صرف توصیف و تشریح فرایندهای الگوریتمی و نحوهی کارشون میکنه. در حقیقت دنت در این کتاب، داروینیسم رو، بسیار فراتر از یک چارچوب نظری زیستشناسی میبره، و پذیرش اون رو آغازگر تغییر دادن بسیاری از ابعاد فلسفی در زندگی افراد. این کتاب ادبیات و نثر بسیار زیبا و گیرا و در عین حال سادهای هم داره که اگر به زبان اصلی خونده بشه، مطالعهی لذتبخشیه کلاً.
Sociobiology: The New Synthesis
[Edward O. Wilson]
[1975]
این کتاب، مثل خود کتاب
خاستگاه گونههای داروین، با اینکه قدیمیه، بنیانگذار یکی از پرسروصداترین فیلدهای زیستشناسی تکاملی، یعنی سوسیوبیولوژی به حساب میاد. بعد از این کتاب، رسالهها و کتابهای فراوانی در بحث و بررسی و نقد نظریههای مختلف این کتاب نوشته شد، اما برای ورود به این فیلد، هیچ نقطهی اغازی بهتر از این نیست که اول خود این کتاب رو بخونین. این کتاب به طور بسیار کلی، به بررسی مکانیسمهای تکاملی در توجیه رفتارهای اجتماعی گوناگون، از فداکاری گرفته تا خودخواهی و خشونت، میپردازه، و پای تکامل رو مستقیماً به پدیدههای اجتماعی، چه در مورد انسان و چه مورد باقی جانوران باز میکنه.
یک پیشنهاد
قاعدتاً این کتابها، تنها کتابهای موجود برای خوندن نیستن. زیستشناسی یکی از فیلدهاییه که فیلسوفهای زیادی به خودش دیده، و بسیاری از زیستشناسان با عقاید مختلف، کتاب و رسالههای فلسفی نوشتن. خوندن کتابها و رسالههای مخالف هم، و خوندن نقدهایی که زیستشناسان و فیلسوفان مختلف بر این کتابها نوشتن رو از دست ندید. در واقع، فقط به خوندن کتابها بسنده نکنید؛ انتقادات و نامههایی که له و علیه این کتابها نوشته شدن رو هم بخونید، فکر کنید و درگیر بشید. چه با ادعاهای اصلی کتابهای مختلف مخالف باشید، چه موافق، با ذهن باز و بیطرف درگیرشون بشید و تا پایان به نویسنده اجازه بدید نظراتش رو براتون تشریح کنه که علم، جای تعصب به خرج دادن نیست.
