نسيم بيداري: در کتابهای تاریخ رسمی نام فتحعلیشاه همواره با جبن، خیانت و زنبارگی مترادف بودهاست. واگذاری مناطق شمال غرب ایران به روسیه نیز یکی ازنقاط سیاه کارنامه وی به شمار میآید. تا به حال از خود پرسیدهاید که اگر جای فتحعلیشاه بر تخت تکیه زده بودید، چه میکردید تا این سرزمینها از ممالک محروسهایران خارج نشود؟ آیا شما بهتر از فتحعلیشاه در این امر عمل میکردید؟ این پرسشها را با صادق زیبا کلام استاد علوم سیاسی داشنگاه تهران مطرح کردیم. وی براین باور است که فتحعلیشاه در معاهده گلستان و ترکمانچای کاملا عاقلانه رفتار کرده است وگرنه هر اقدام دیگری جز این موجب میشد که بخشهایی از خاک ایراناز دست برود و تا تهران به تصرف رسوها در بیاید ..... نویسنده کتاب سنت ومدرنیته تصریح دارد که نباید با یک نگاه ایدئولوژیک تاریخ را بررسی کرد وفتحعلیشاه را خائن دانست به عبارت بهتر خائن قلمداد کردن پادشاهان قاجار از یک نگاه ایدئولوژیک به تاریخ نشات میگیرد. .....
مصاحبه كننده: آقای دکتر نظر کلی در خصوص پادشاهان و رجال قاجار آنست که آنان مهمترین عامل عقب ماندگی ایران در قرن نوزدهم بوده اند. اما شما در کتاب«سنت و مدرنیته » خود که در خصوص ایران عصر قاجار است ،آنان را عامل وضعیت اسفبار ایران در عصر قاجارها نمیدانید. کمتر مورخ و صاحبنظری رامیتوان سراغ گرفت که با تفکرات شما موافق باشد حتی به نظر میرسد که شما دارید از فتحعلیشاه که در زمان وی 17 شهر ایران در منطقه قفقاز و اساسا کلسرزمینهای قفقاز از ایران جدا شد و از طرفی قرار دادهای اسفبار و یک جانبه گلستان و ترکمانچای میان ایران وروسیه به امضارسید ،دفاع میکنید. این قراردادهاآن قدرهابه زیان ایران و یک سویه بودند که قرارداد ترکمانچای اصلا وارد فرهنگ زبان فارسی شده و برای توصیف اسفبار بودن یک قرار داد میگوبند «صدررحمت به قرار داد ترکمانچای» با این پیش فرض شما چگونه از فتحعلیشاه یا سایر پادشاهان قاجار دفاع میکنید؟
پاسخ: شما توجه کنید که کتاب سنت و مدرنیته از عملکرد فتحعلیشاه دفاع نمیکند. من اساسا از عملکرد پادشاهان قاجار دفاع نمیکنم. بحث بر سر چیز دیگری است.بحث من بر سر رویکرد یا خطای تاریخی ما میباشد.
مصاحبه كننده: من خواهش میکنم برای روشنتر شدن بحث بر رروی همان فتحعلیشاه و مشخصا عملکرد او و توافق نامههای ایران و روسیه متمرکز شویم.
پاسخ: ببینید تصویری که ما در تاریخ مان از فتحعلیشاه ساخته ایم،این است که او یک پادشاه پست ،ظالم ،زنباره ،ناآگاه ، بیسواد ، جاهل ، مال جمع کن ،بیلیاقت ،بیدین ،دهن بین و خلاصه مظهر همه صفات منفی بوده است.
مصاحبه كننده: آیا این درست نیست خود شما در کتابتان نوشته اید که فتحعلیشاه 200 بار ازدواج کرد و 170 دختر و پسر از این ازدواجها داشته است خود شمانوشتهاید که او هیچ تلاشی در جهت تغییر و اصلاحات نداشته است. شما از قول فریزر یک مستشرق انگلیسی که در زمان فتحعلیشاه به ایران آمده بود،نوشته اید کهفتحعلیشاه به ایران مانند وطن خود که باید آن را دوست داشته باشد و حفظ کرده و ترقی دهد ،نمینگریسته است بلکه به ایران مانند یک ملک استیجاری نگاه میکردهکه مدت اجاره اش معلوم نیست از این رو بر خود فرض میداند تا زمانی که در راس قدرت است آن را غنیمت شمرده و به جمع آوری مال و اموال بپردازد یا اینکهدر همان کتاب نوشته اید که وقتی یک اروپایی به دربار ایران آمده و بذر سیب زمینی میآورد (تا آن زمان سیب زمینی در ایران ناشناخته بود )و میگوید این را درایران کشت کنید برای رفع قحطی خوبست. فتحعلیشاه میگوید اول پیشکش من را تعیین کنید. یا نوشته اید که اهالی منطقه ای به دربار میآیند و و از پادشاه کمکمیخواهند که به ساختن سدی در منطقه اشان کمک کند تا از کم آبی نجات پیدا کنند. باز فتحعلیشاه میگوید که پیشکش من چقدر است برای موافقت به انجام آن کار .اینها همه مطالب کتاب شماست. یا باز در همان کتاب نوشته اید که وقتی سفیر انگلستان به دیدار پادشاه میآید فتحعلیشاه از وی میپرسد که که زمین را چقدرمیبایستی بکنند تا برسند به ینگه دنیا (آمریکا )یعنی این آدم اینقدر نادان بوده است. اینها همه مطالب کتاب سنت و مدرنیته خودتان است بنابراین اگر مورخین ونویسندگان پادشاهان قاجار از جمله فتحعلیشاه را به فساد ،نادانی ،ظلم ، بی خبری ،پول پرستی و مال جمع کردن ،بدنبال پیشرفت و ترقی کشور نبودن و توسعهحرمسرا و عیشو عشرت متهم کنند خیلی هم بیراه نگفته اند.
پاسخ: بحث بر سر علت و معلول است. بحث بر سر ریشهیابی است. بحث بر سر ندیدن و نشناختن تاریخ ایران و عصر قاجار است. بحث بر سر نگاه ایدئولوژیکداشتتن به تاریخ است. بحث بر سر ندیدن و پی نبردن به خیلی از جنبههای دیگر جامعه ایران عصر قاجار میباشد .بحث بر سر نگاه یک سویه و عرض کردم نگاهسیاسی ،سیاست زده و ایدئولوژیک به تاریخ است. بحث بر سر ندیدن فتحعلیشاه و ندیدن همه ایران عصر قاجار است.
مصاحبه كننده: متوجه منظورتان نمیشوم دیگران چه چیزی را در مورد فتحعلیشاه و ایران عصر قاجار نمیبینند؟
پاسخ: ندیدن اینکه چه چیزی و کدامین دلایل باعث میشود که به عنوان مثال فتحعلیشاه 200 بار ازدواج کند؟ چرا او زیر بار امضا معاهدههای گلستان و ترکمانچایرفت؟و اساسا ندیدن جامعهای است که فتحعلیشاه در آن پادشاهی میکرده است .
مصاحبه كننده: چه چیزهایی را دیگران ندیدهاند؟ چه نکاتی را دیگر مورخین و نویسندگان در مورد فتحعلیشاه از قلم انداختهاند؟
پاسخ: خیلی چیزها!
مصاحبه كننده: مثلا ؟
مثلا اینکه شما میفرمایید این آدم مظهر زنبارگی، جهالت و ...بوده است. اما میدانید این آدم وقتی میمیرد او را کجا دفن میکنند؟
مصاحبه كننده: نه متاسفانه !
پاسخ: خدمتتان عرض میکنم نزدیکترین قبر به حضرت معصومه(س) قبر فتحعلیشاه است. همان کسی او را شما جرثومه فساد، بیدینی و خیانت تصور میفرمایید.
و...
جناب زیباکلام که از فتحعلیشاه هم مثل پیشهوری قهرمان ساختن!
بی هیچ مقدمه و حتی هیچگونه بحثی فقط چون حوصله خوندن حرفهای زیباکلام رو ندارم تا اون بخشی که خوندم (همه علما بر سر جنازه فتحعلی شاه نماز خواندند و...) لازم دونستم یه نکاتی رو روشن کنم:
۱- فتحعلی شاه در کنار قبر حضرت معصومه (س) دفن شد پس شخص پاک و مطهری ست!
پاسخ: اگه جناب زیبا کلام کوچکترین مطالعه ای در باب تاریخ آل عباس داشته باشن باید بدونن نزدیک ترین قبور به قبر امام رضا (ع) قبور کیه! امامی که توی ایران از نظر مذهبی در بالاترین درجه ممکن قرار داره قبرش درست چسبیده به حضرت هارون الرشید عباسی صلواهاللهعلیه! از اون جالبتر که اونور قبر امام رضا هم مأمون عباسی علیهالصلاهوالسلام دفن شده! جالبه که این دو مقامشون از فتحعلیشاه بالاتر بود و از لحاظ قتل ائمه صاحب رکورد جهانی هستن ولی اگه پیش امام رضا دفن شدن صد در صد پاک و مطهرن دیگه حرفی نمیمونه!
تازه محمدعلی شاه زده رو دست همه کربلا دفن شده! برید اطمینان حاصل کنید محمدعلی شاه پیغمبر نباشه یه وقت!
۲- مردم تا
چندماه قبر شاه را زیارت میکردند پس شاه قاجار انسان نیکو سرشتی بوده!
پاسخ: کار ندارم نیکوسرشت بوده یا نه ولی جهت روشنگری مسئله:
قبر رضا شاه ملعون (!) در دهه ۳۰
همونطور که مشاهده میکنید (از تعداد کفش ها شمار زائرین مشخصه) رضا پالانی ملعون از خدا بی خبر (!!!) رو بعد از
بیست سال همچنان زیارت میکردن؛ البته این عکس چندان عمق فاجعه رو نشون نمیده من اگه تونستم از آرشیو شخصیم یه عکس بهتون نشون خواهم داد که بهتر اصل مطلب رو میرسونه!
پس الان نمیتونید بگید رضا شاه بزرگ آدم بدی بود چون جناب زیباکلام فرمودن تا چند ماه زیارت فتحعلیشاه این اطلاعات رو به ما میده که آری فتحعلیشاه بسیار آدم بزرگی بوده و خلق الله در دوران شاهنشاهیش راحت ترین زندگی رو داشتن؛ حالا امیدواریم نقاشی/کتاب/یادداشت ای چیزی پیدا بشه که ما بفهمیم جناب زیباکلام با چه منبعی این حرف رو زدن و مدیونید اگه فکر کنید مردم بخاطر زیارت حضرت معصومه (س) میرفتن قم!
۳- مردم همه از شاه رضایت داشته و در خاکسپاری او خیل عظیمی در خیابان ها گردآمده بودند بنابراین شاهنشاه بزرگ در نظر مردم چون ائمه اطهار مینمود!
پاسخ: دوستان استحضار دارن که ناصرالدین شاه رو بخاطر چی ترور کردن حالا ما میگذریم از این که پروفسور (!!) زیبا کلام منبعی ارائهی نکردن؛ تصاویر خاکسپاری ناصرالدین شاه بهترین منبع ممکنه:
و بسیار عکس بیشتر؛ عکس آخر رو که مشاهده کنید با خوندن متن بالای عکس میزان محبوبیت شاه ذوالقرنین رو هم میفهمید، حداقل که من به جز اسب و خر برای چیزی از واژه نعش استفاده نمیکنم!!
این میزان شکوه خاکسپاری صد در صد توسط مردمی بوده که اکثرا خواهان نابودی ناصرالدین شاه بودن؛ بازمیگردیم به داستان میرزا رضای کرمانی!
۴- چون علما بر سر جنازه شاه نماز خواندند پس شاه گوهری یکتا می بوده!
پاسخ: تملق جز جدانشدنی بشر در هر دوره بوده و هست، توصیه میکنم داستان بادمجون دور قاب چین رو بخونید!
و در آخر شما رو ارجاع میدم به یکی از شاه ستیزان آخوند پسند که ببینید در زمان خود شاه چی گفته و الان چی میگه!
امیدوارم اندکی در این باب تفکر کنید...
